(ZIJPER) COLLECTIE BEHEER SYSTEEM

Een apart facet van de activiteiten van onze vereniging vormt het digitaal tonen van onze collectie aan het brede publiek. Evenals vele andere museale instellingen maken we daartoe gebruik van het Genootschap Zijper Collectie en Beheer Systeem (ZCBS), een databaseprogramma dat is samengesteld door Gerard van Nes en oorspronkelijk was gemaakt om te worden gebruikt door het Zijper Museum. Het succes dat daar werd behaald was mede oorzaak dat het pakket aan vele andere verenigingen gratis beschikbaar werd gesteld en in onderling overleg kan worden aangepast en uitgebreid.
Loek van Roon zag destijds de kracht van dit medium en gaf de aanzet tot gebruik binnen de Historische Kring Heemskerk. Hij meldde de HKH als een van de allereerste deelnemers aan bij het Genootschap dat inmiddels bestaat uit zo’n honderd instellingen die samen meer dan 225 beeldbanken runnen.

Bij de HKH zijn er inmiddels zes in gebruik. We noemen ze in volgorde van ontstaan:

1 OBJECTEN
Deze beeldbank, begonnen rond het jaar 2012, heeft op dit moment onze bijzondere aandacht. Dat komt vooral door de verhuizing van ons onderkomen, vorig jaar, waarbij we door ruimtegebrek ons van een aantal objecten moesten ontdoen. Ook waren we nog niet in de gelegenheid alle objecten, die weliswaar op foto beschikbaar waren, van de nodige beschrijvingen te voorzien. Thans wordt door Hans Gerritsma hard gewerkt aan de registratie en beschrijving van de objecten die werden behouden.

2 BIBLIOTHEEK
In 2012 begonnen we ook met de tweede beeldbank, de bibliotheek. Op dit moment wordt die geheel onderhouden door Gerrit van de Klok.
In deze beeldbank staan vermeld alle boeken die in het bezit zijn van de vereniging. Vermeld worden daarvan de titels en een korte beschrijving van de inhoud, alsook de thema’s waaronder ze kunnen worden gerangschikt en opgezocht. De bibliotheek telt inmiddels ca 1.250 titels.

3 BEELDBANK FOTO’S
De meest omvangrijke verzameling wordt gevormd door de fotobeeldbank, opgestart in 2013.
Eerst werden de foto’s in bestaande albums ingescand en in de beeldbank geplaatst. Tegenwoordig vindt aanlevering van nieuwe beelden veelal digitaal plaats.
Inmiddels zijn bijna 10.000 foto’s opgeslagen over de Heemskerkse historie. En daar komen nog steeds foto’s bij die behalve door het publiek in grote aantallen worden aangeleverd door Hans Blomvliet. Op de fiets is hij dagelijks op zoek naar veranderingen in de gemeente. Selectie en uploaden gebeurt door Hes Niesten en een vijftal actieve medewerkers zijn regelmatig actief in het toevoegen van beschrijvingen en het rubriceren van de inmiddels ingevoerde beelden. Zodra gegevens zijn ingevoerd, wordt de betreffende foto via internet voor publieke vertoning vrijgegeven. De mannen die daarvoor zorgen zijn  Jan Steggink,  Nico Sinnige, Tinus Wentink, Peter Welp, Joop van Velsen, Guus Docen en Cor Holleman.

4 BIDPRENTJES
In 2017 werd het aantal beeldbanken uitgebreid met een vierde database waarin onze verzameling bidprentjes wordt getoond. Het voortouw wordt hier genomen door Jan Versluis. In de beeldbank zijn foto’s opgenomen van bidprentjes, rouwadvertenties en rouwkaarten. Veel werk met betrekking tot de beschrijving werd verzet door Kees Baltus en Peter Welp. De bestaande voorraad materiaal (bijna 5.000 exemplaren) is inmiddels verwerkt. Nieuw materiaal is van harte welkom.

5 ARTIKELEN
De jongste loot aan de stam van de HKH beeldbanken is de artikelenbeeldbank die sinds 2018 actief is.
Sinds de oprichting van onze HKH zijn 62 edities van de Heemskring gedrukt en uitgebracht, met in totaal 342 artikelen waarnaar nog regelmatig wordt gevraagd of verwezen.
Het groeiende probleem daarbij werd het achterhalen in welke Heemskring een bepaald artikel staat. Diverse leden hebben gepoogd een index op te stellen om de zoektocht te vereenvoudigen. Daarbij moet worden uitgegaan van trefwoorden die aan de gezochte artikelen worden gekoppeld, maar soms zijn ook titels of trefwoorden moeilijk te achterhalen.
Sinds kort is er een andere oplossing! Door handig gebruik te maken van de mogelijkheden binnen de al bestaande beeldbanken van het Zijper Collectie- en Beheer Systeem, is IN 2018 een beeldbank ontwikkeld waarin binnen teksten op elk gewenst zoekwoord kan worden nagegaan of dat in de artikelen voorkomt. Zo ontstond een nieuw type beeldbank waarvan wij nu dankbaar gebruik maken. Overigens beperken wij ons daarbij tot artikelen die langer dan 5 jaar geleden werden gepubliceerd, maar nemen in die beeldbank ook artikelen op uit andere publicaties dan de Heemskring. Denk bv. aan alle stukken die ons bestuurslid Aart Andeweg in de jaren 2013-2018 plaatste in de Heemskerkse Courant (48 maal!!) Zo staan er inmiddels totaal een kleine 400 artikelen in de beeldbank die allemaal zijn terug te vinden door een zoekwoord in te typen dat waarschijnlijk in dat artikel of de naam daarvan voorkomt. Ook is het mogelijk alles van een bepaalde auteur of uit een bepaald jaar door te zoeken.
Zeer veel (voorbereidend) werk werd verricht door Simon de Wit die tegenwoordig ook als opvolger van Aart Andeweg maandelijks publiceert in de Heemskerkse Courant.

6 TRANSCRIPTIES
Deze nieuwste beeldbank verkeert nog in een pril stadium. De bedoeling is om ‘getranscribeerde’ (naar hedendaags Nederlands ‘vertaalde’) historische documenten op te nemen. Dat maakt het mogelijk het verleden van Heemskerk en de Heemskerkers beter te begrijpen. Het initiatief voor deze nieuwe beeldbank kwam van de werkgroep Oud Kadaster Heemskerk, waartoe onder anderen Gerard Castricum behoort.
Transcripties werden en worden verzorgd door Jan van der Linden, Gerard Castricum en Ineke Broekhuizen, terwijl veel werk ook wordt verzet door Simon de Wit (registratie) en Kees Baltus voor de rubricering en beschrijvingen.
Voor meer uitleg verwijzen wij naar wat hieronder is vermeld onder het hoofd ‘Oud Kadaster Heemskerk.
Gezien het stadium waarin deze nieuwe loot aan de beeldbankenstam verkeert, worden de resultaten nog niet aan het internet prijsgegeven.

NIEUW
Op dit moment vindt onderzoek plaats naar de mogelijkheden om te komen tot nog een nieuwe beeldbank. Deze is in beraad bij de werkgroep Exposities. Vooral Jan Steggink, Jaap Schoen en ondergetekende denken na over een mogelijkheid om alle schoolfoto’s van de recente ‘Kom in de Kas’-expositie in een aparte beeldbank op te nemen. Ook de schoolfoto’s die in de huidige fotobeeldbank zijn opgenomen kunnen daarheen worden overgebracht, zodat zoveel mogelijk Heemskerkse schoolhistorie-in-beeld op één plaats kan worden ingezien.

Hes Niesten, beheerder website en beeldbanken, 2020


DE WERKGROEP EDUCATIE

Deze werkgroep richt zich vooral op de basisscholen met als doel de historie van Heemskerk onder de aandacht te brengen. De werkgroep heeft onder andere een speurtocht door het centrum van Heemskerk, een fietstocht langs een groot aantal monumenten ontworpen en er is een wandeling in ontwikkeling die samen met de Cultuurbrigade (het vroeger Platform) wordt gerealiseerd.

leskoffer WO II

leskoffer WO II

Er is bijvoorbeeld een leskoffer Tweede Wereldoorlog gemaakt voor groep 8 die bij de HKH, gratis, geleend kan worden. De leskoffer is gevuld met allerlei informatie over de Tweede Wereldoorlog. Er zitten originele kranten in, een DVD serie, vraag en antwoordsheets, rekenopdrachten, discussiestellingen etc. Hiermee kunnen leraren en leerlingen zelfstandig mee aan de slag.

excursie Historisch Huis

excursie Historisch Huis

Ook kan er op verzoek een rondleiding in het Historisch Huis verzorgd worden. Een foto- tentoonstelling en/ of presentaties over specifieke onderwerpen in de school behoort ook tot de mogelijkheden. Wij hopen hierdoor de leerlingen kennis te laten maken met de historie in hun dorp en ze zo enig historisch besef bij te brengen.

Joke Kranendonk, 2014


DE WERKGROEP EXPOSITIE

De werkgroep Exposities is ooit ontstaan uit de maandagmiddaggroep. Er wordt veelal gewerkt aan de samenstelling van thematische exposities die vaak voor de eerste keer te zien zijn tijdens de jaarlijkse manifestatie van ‘Kom in de Kas’, veelal in de kassen van Kwekerij Sap aan de Rijksstraatweg/Noorddorperweg.

Sjezen tijdens expositie ‘Man en Paard’ bij Kwekerij Sap in 2008

Thema’s die in het verleden werden gebruikt waren bijvoorbeeld Man en paard, Agrarisch
Heemskerk, en Boerderijen en bewoners. Soms worden in de expositie ook aan het thema verwante objecten meegenomen. De meest recente expositie werd samengesteld uit schoolfoto’s van nagenoeg alle basisscholen die ooit in Heemskerk hebben gestaan.

Er wordt steeds een keuze gemaakt van ongeveer 500 foto’s uit beschikbare albums of digitale mappen, aangevuld met opgevraagd nieuw materiaal bij derden. Vaak komen namelijk nog nieuwe foto’s boven water als we met vragen op bezoek gaan bij betrokken personen in de omgeving. De foto’s worden daarna voorzien van passende teksten en aangeleverd aan de drukker die alles geschikt maakt voor de tentoonstelling. Gemiddeld zijn we een jaar bezig met de realisatie.

Voor het vervoer, de op- en afbouw en ook toezicht tijdens de expositie wordt door de leden van de werkgroep zorg gedragen. De “Kom in de Kas-exposities” slaan vaak zo  goed aan bij het publiek dat hervertoningen soms plaatsvinden in bejaarden- en verpleeghuizen of zelfs in het Gemeenthuis.

Gezellige drukte tijdens expositie scholen april 2019

Voor de vertoning beschikken wij over speciaal voor onze vereniging vervaardigde expositiestandaards die in serie kunnen worden geschakeld. Voorheen kon dat uitsluitend met dubbelzijdig bedrukte vellen, sinds kort is het ook mogelijk te kiezen voor magnetische borden.Alle fotovellen van de gehouden expo’s in de laatste 10 jaar worden zorgvuldig opgeslagen in ons depot.

Voor een hervertoning wordt maar een kleine vergoeding gevraagd te betalen voor de materialen en het vervoer. Onze exposities worden tijdig op de website aangekondigd maar ook in de plaatselijke dag en weekbladen en in het contactblad voor ouderen. Ook via lokale radio en tv wordt steeds  contact gehouden en houden wij U op de hoogte van de actualiteit.

 


DE WERKGROEP OUD-KADASTER HEEMSKERK (OKH)

Indien we de geschiedenis van een perceel willen weten, kunnen we deze vrij gemakkelijk achterhalen met behulp van een kadasternummer. Maar het kadaster werd pas in 1832 in Nederland ingevoerd en werkt sinds die datum met unieke perceelnummers per kadastrale gemeente die opgedeeld is in secties. De secties worden aangegeven met een letter. Een kadastraal perceel heeft als kenmerken: de naam van de gemeente gevolgd door de sectieletter en het unieke nummer. In Heemskerk kennen we op dit moment de secties A, B, C, D, E, F en G.

Wijzigt de grens van een perceel, dan wijzigt ook het perceelnummer. In de kadastrale boekhouding zijn deze wijzigingen allemaal opgeschreven.
Willen we ook de vroege geschiedenis kennen, moeten we o.a. gebruik maken van de aktes die voor schout en schepenen passeerden.

fragment uit kadastrale leggers

fragment uit kadastrale leggers

In deze oude akten wordt het perceel genoemd met de naam van de eigenaar, c.q. gebruiker en de nieuwe eigenaar. Ondanks dat de belendingen zijn aangegeven, is het niet altijd duidelijk waar het betreffende perceel gelegen is. Daarvoor is enige kennis van oude kaarten nodig. Een positieve bijkomstigheid is, dat vaak de erfgenamen en hun relatie met de vorige eigenaar vermeld worden. Voor genealogen zijn deze gegevens zeer waardevol.

fragment van de kaart van Cornelis Groenlandt waarnaar ook zal worden gelinkt

fragment van de kaart van Cornelis Groenlandt waarnaar ook zal worden gelinkt

Naast deze namen, wordt ook het gebruik van de grond vermeld en de eventuele last die op het perceel rust. Ondanks dat deze archiefstukken veel informatie kunnen geven, blijft de inhoud bij de meeste onderzoekers onbekend. Dat komt, omdat deze bronnen niet toegankelijk zijn omdat ze geschreven zijn in oud schrift. Om deze pre-kadastrale bronnen toegankelijk te maken, is de werkgroep Oud-kadaster Heemskerk, (OKH) gevormd. De werkgroep bestaat uit Gerard Castricum, Peter Neve, Henk Boot, Jan van der Linden. Enkele leden kunnen het oude schrift transcriberen (herschrijven) zodat er meer mensen de inhoud van de documenten kunnen gaan raadplegen. We proberen 4 keer per jaar bijeen te komen om de stand van zaken door te nemen.
Via de kadastrale minuutkaart (1832) wordt een verwijzing gemaakt naar de kaart van Cornelis Groenlandt (1735) en naar de indeling van Heemskerk in 12 streken zoals Simon Meeusz. deze heeft opgesteld (1550). Met behulp van het computerprogramma HAZA-21 zullen deze bronnen toegankelijk worden gemaakt voor een iedereen, die het oud schrift niet machtig is. Het meeste werk gaat zitten in het transcriberen van de oude archiefstukken, in het vinden van de juiste locatie van het betreffend perceel uit zo’n document en tenslotte het goed rubriceren van de brongegevens.

Een veldnaam uit 1550 is in de loop der eeuwen vaak gewijzigd omdat de bevolking de naam van een opvolgende eigenaar gaf aan een perceel. Gelukkig zijn er ook nog historische namen te vinden die houvast bieden. Dat voorkomt dat we bij het opzetten van een oud-kadaster in Heemskerk zullen verdwalen.

We zijn voorlopig nog wel even bezig.
Jan van der Linden, 2014 , aangevuld Gerard Castricum, 2015


Mail naar HKH

U bent altijd welkom om ons een mail te sturen

Niet leesbaar? Verander code captcha txt

Typ uw zoekterm en klik 'Enter' om te zoeken